Wiele szeroko rozpowszechnionych poglqdow, nieraz gl? boko zakorze – nionych w psychice ludzi, со do ktorych sfusznosci, zdawaloby si?, nie ma zadnych wqtpliwosci, nie znajduje potwierdzenia w badaniach naukowych.

Do niedawna rozpowszechniony by! poglqd о koniecznosci ograniczania aktywnosci seksualnej ze wzgl? du na mozliwosc „wyczerpania si?” pop? du seksual – nego. Badania Newmana і Nicholsa (1960) nie potwierdzily tego. Okazalo si? bowiem, ze potencja seksualna jest wi? ksza І dluzej utrzymuje si? (nawet do pozncgo wieku starczego) u tych osob, ktore utrzymywaly uregulowane, cz? ste stosunki plciowe, niz u tych, ktore miewaly je rzadko і nieregularnie. U tych ostatnich ; wyst? powaio zjawisko jak gdyby zaniku funkcji seksualnych z nieczynnosci, podobnie jak z nieczynnosci zanikajq mi? snie. Bowiem aparatem psychoseksualnym rzqdzq podobne prawa jak mi? sniowym. Czynnosc — jak wiadomo — jest bodzcem ewolucyjnym dla danego narzqdu, tj. im cz? stsza jest czynnosc, tym latwiej dany narzqd rozwija si? w procesie ewolucji. Badania Mastersa і Johnson (1966) wykazaiy, ze istnieje mozliwosc wtornego zmniejszenia si? rozmiarow czlonka (w porownaniu do uprzedniej wielkosci) u m? zczyzn cierpiqcych na impotencj?. Wyrazne zmniejszenie si? rozmiarow czlonka stwierdzono juz po uplywie 2- 4 lat od czasu, w ktorym pojawila si? impotencja. Fakt ten swiadczy о tym, jak wielkie znaczenie dla zachowania prawidiowych rozmiarow czlonka ma regularny „trening” aparatu psychoseksualnego. Trening ten niekoniecznie zresztq musi si? і wiqzac z odbywaniem stosunkow plciowych, lecz moze odbywac si? poprzez samogwalt. Brak treningu, np. z powodu nerwicowo uwarunkowanego braku wzwodu czlonka і niemoznosci odbywania stosunkow plciowych (przy braku : uprawiania samogwaltu), prowadzi po kilku latach do zmniejszenia si? jego rozmiarow. Wieiu m?/.c/y/.n spostrzega to і ma przy tym wrazenie, ze czionek „zanika”, со napawa ich i? kiem і przekonaniem, ze cierpiq na „prawdziwq” impotencj?. Podobne zmniejszenie si? rozmiarow czlonka wyst? puje zresztq rowniez w podeszlym wieku lub po kastracji chirurgicznej. Przejsciowe zmniejszenie si? jego rozmiarow powstaje w wyniku dzialania takich czynnikow, jak duze zm? czenie fizyczne lub obnizona temperatura (np. po plywaniu w zimnej wodzie).

Z badan Mastersa і Johnson (1966) wynika, ze rozpowszechniany nagminnie poglqd, jakoby obrzezanie m? zczyzny przeciwdzialalo wczesnemu wytryskowi nasie­nia, nie ma uzasadnienia naukowego. W Stanach Zjednoczonych rozpowszechniony byl zresztq. poglqd przeciwny, wedlug ktorego glans penis (zolqdz prqcia) u m? zczyzn obrzezanych miala bye bardziej wrazliwa na bodzee eksteroceptywne zwiqzane ze stosunkiem lub samogwaltem niz glans penis pokryta napletkiem. Dlatego m? zczyz – na obrzezany mialby wi? ksze trudnosci z kontrolq wytrysku nasienia oraz wi? ksze tendeneje do zaburzen wzwodu. Z badan przeprowadzonych na m? zczyznach zarowno obrzezanych, jak і nie obrzezanych wynika, ze nie stwierdzono zadnych znamiennych roznic mi? dzy nimi dotyczqcych czasu pojawiania si? wytrysku nasienia w nast? pstwie stymulacji seksualnej. Z fizjologicznego punktu widzenia istnienie lub brak napletka nie ma wi? c zwiqzku z kontrolq wytrysku nasienia przez m? zczyzn?.

Poglqd, ze rozmiar czlonka pozostaje w najmniejszym stosunku proporcjonal – nym do rozwoju calego organizmu niz jakikolwiek inny narzqd, zostal potwierdzo – ny. Nie stwierdzono bowiem prawie zadnej zaleznosci mi? dzy dlugosciq czlonka a wysokosciq ciala. Obalono natomiast poglqd, ze rozmiar czlonka w stanie zwisu jest czynnikiem decydujqcym о dostosowaniu seksuainym partnerow. W mysl tej koncepcji dlugi czionek w stanie zwisu mial czynic m? zczyzn? bezwzgl? dnie lepszym partnerem seksuainym. Wi? kszy czionek mial si? powi? kszac w czasie wzwodu proporcjonalnie wi? cej niz czionek mniejszy. Badania nie potwierdzily tego. Okazaio si? bowiem, ze czionek, ktory byl maly w czasie zwisu (7,5-9 cm), zwi? kszal si? niemal dwukrotnie w czasie wzwodu, natomiast czionek duzy w czasie zwisu (10-11,5 cm) powi? kszal si? tylko о ok. 1,5 raza w momencie wzwodu. A wi? c czionek okreslany w stanie zwisu jako maly w czasie wzwodu przybliza si? znaeznie swojq wielkosciq do czlonka okreslanego jako duzy, b? dqcego rowniez w stanie wzwodu. Oczywiscie, pewne roznice wielkosci nadal si? utrzymujq na niekorzysc czlonka malego. lecz na ogol nie w stopniu uposledzajqcym dostosowanie si? seksualne. О pelnym dostosowaniu seksuainym decydujq zresztq przede wszystkim inne czynniki, takie jak zdolnosc akomodacyjna pochwy oraz zwiqzki uczuciowe, kultura і doswiadezenie seksualne partnerow.

Rozpowszechniane poglqdy о tym, ze stosunek plciowy і wytrysk nasienia obnizajq ogolnq wydolnosc organizmu, np. do wyezynow sportowych, nie znalazly poparcia w badaniach, Z punktu widzenia fizjologicznego nie ma zadnych przesia – nek swiadczqcych о tym, ze stosunek plciowy і wytrysk nasienia pozostawiajq po sobie jakqs specyficznq niedomog? organizmu. Wytrysk nasienia, nawet kilkakrotnie powtarzany, jest cz? sciq ogolnego wysilku organizmu, (takiego samego jak przy innego rodzaju czynnosciach). A wi? c koncepcja, ze wytrysk nasienia spowodowany przez stosunek plciowy lub samogwalt ma bye szkodliwy dla kondycji fizyeznej

m? zczyzn uprawiajqcych sport, wydaje si? falszywa. Niemniej jednak do dzisiejszego У dnia spotyka si? sportowcow unikaj^cych przez dtugie okresy stosunkow plciowych w obawie przed obnizeniem si? ich ogolnej kondycji fizycznej. Dlugotrwala wstrzemi? ziiwosc seksualna staje si? zas czynnikiem patogennym, wiod^cym do f||: powstawania roznego rodzaju zaburzen psychoseksualnych. i W

Masters і Johnson (1966) wyjasnili udzial і roi? lechtaczki w reakcjach seksuainych kobiety, со ma bardzo duze znaczenie praktyczne dla dostosowania Щ seksuainego w maizenstwie. Przedtem powszechnie niemal byiy gloszone poglq – | dy, ze rozmiar lechtaczki, a zwlaszcza jej zo!?dzi, wplywa na reakcje seksualne kobiety (Wright, 1930; van de Velde, 1948; Kinsey і wspolpr., 1953), ze jej lokalizacja w stosunku do gornego brzegu wejscia do pochwy ma zasadnicze і znaczenie dla pozytywnych odczuc seksuainych kobiety w czasie stosunku plciowego f (Dickinson І Beam, 1931; van de Velde, 1948) oraz ze specyficzne reakcje fizjologiczne lechtaczki majjj duze znaczenie dla wzrostu podniecenia seksuainego u kobiety (Ellis, 1954; Street, 1959; Kelly, 1947). Poglqdy te przyj? te byiy jako Ш: pewnik. Tymczasem nowoczesna technika psychofizjologiczna zastosowana przez! f Mastersa і Johnson pozwolila na ich obalenie oraz opracowanie nowych wskazowek post? powania, mogacych przyczynic si? do lepszego dostosowania seksuainego w maizenstwie.

Badania dowiodly, ze wielkosc lechtaczki nie ma zadnego wplywu na szybkosc і intensywnosc reakcji seksuainych kobiety. Bowiem zarowno u kobiet majacych duza, jak і mala lechtaczk?, a zwlaszcza zoladz, stwierdzano takie same reakcje seksualne. Podobnie nie znaleziono dowodow na to, ze specyficzne reakcje lechtacz – ki odgrywaja jakakolwiek roi? w reakcjach seksuainych kobiety (zarowno u kobiet, przezywajacych wielokrotnie orgazmy, jak і u tych, ktore nie byiy zdolne do osiagni? cia orgazmu, stwierdzono podobne reakcje, polegajace na nabrzmiewaniu zol? dzi, wydluzeniu trzonu lechtaczki itp.). Natomiast poglady na roi? lokalizacji lechtaczki w stosunku do gornego wejscia do pochwy wymagaja pewnej modyfikacji. Van de Velde (1948) і inni badacze zakladali, ze niskie zawieszenie lechtaczki ulatwia bezposredni jej kontakt z gorna powierzchnia czlonka w czasie stosunku, со sprzyja wzrostowi podniecenia seksuainego kobiety az do osiagni? cia przez ma orgazmu. Tymczasem badania wykazaly, ze czlonek, niezaleznie od umiejscowienia lechtaczki, w czasie stosunku plciowego, bardzo rzadko ma bezposredni kontakt z jej zol? dzia, a jesii nawet, to tylko w czasie pierwszej fazy cyklu reakcji seksuainych, tj. w fazie podniecenia. Wynika z tego, ze w fazie plateau zawsze nast? puje przesuni? cie si? lechtaczki ku gorze z jej normalnej pozycji zwisajacej nad sromem, со uniemozliwia jej zol? dzi jakikolwiek bezposredni kontakt z czlonkiem. A wi? c wartosc zalecanych dotychczas technik spolkowania (І pozycji przy stosunkach) majacych umozliwiac bezposredni kontakt czlonka z zol? dzia lechtaczki jest dose ograniezona, poczynajac od fazy plateau cyklu reakcji seksuainych. Jedynie wowczas, gdy kobieta znajduje si? w pozycji odwrotnej (tj. od gory nad lez^cym na wznak m? zczyzna) lub na boku, dochodzi do bezposredniej stymulacji lechtaczki, poniewaz spojenia lonowe m? zczy – zny І kobiety znajduja si? wowczas naprzeciwko siebie.

Mimo braku mozliwosci bezposredniej stymulacji lechtaczki w czasie kazdego stosunku plciowego, і to niezaleznie od tego, w jakiej odbywa si? on pozycji, f dochodzi do posredniej stymulacji lechtaczki poprzez rozci^gni? cie na boki warg mniejszych przez trzon czlonka oraz obnizenie si? w zwtqzku z tym napletka warg $•:. mniejszych, со powoduje scigganie calej lechtaczki w do! w kierunku sromu || (scitiganie to nie jest jednak na tyle duze, a by umozliwic bezposredni kontakt ‘ф czlonka z lechtaczkq). Gdy trzon czlonka cofa si? przy ruchu frykcyjnym, powoduje || obnizanie si? lechtaczki w kierunku sromu. Rytmiczne poruszanie si? lechtaczki I* w zwi<|zku z aktywnymi ruchami czlonka dostarcza wlasnie posredniej jej stymulacji Й – niezaleznie od tego, w jakiej pozycji odbywa si? stosunek. Wyjtpek stanowi tu patologiczne rozszerzenie ujscia pochwy, np. poporodowe, ktore obniza moziiwosc Щ posredniej stymulacji lechtaczki lub uniemozliwia jq calkowicie, oslabiajqc przez to w wybitnym stopniu reakcje seksualne kobiety. Gdy natomiast kobieta znajduje si? V w pozycji odwrotnej lub na boku, powstaje moziiwosc stymulacji lechtaczki zarowno bezposredniej, jak І posredniej, со przyspiesza reakcje seksualne kobiety oraz л wzmaga ich intensywnosc. Powszechnie przyj? ta jako zasadnicza w naszej kulturze pozycja na wznak nie jest optymalna dla reakcji seksuainych kobiety.

Do zrozumienia udzialu і roll lechtaczki w reakcjach seksuainych kobiety przyczynily si? obserwacje jej zachowania si? w czasie masturbacji. Stwierdzono, ze zarowno techniki stymulacji, jak і reakcje seksualne na bezposredni^ stymulacj? ; lechtaczki lub wzgorka lonowego sq odmienne u prawie kazdej kobiety. Bye moze, wiqze si? to ze stwierdzonymi juz wczesniej przez Krantza (1958) roznicami w jakosci І ilosci zakoriczeh nerwowych oraz cialek Paciniego w obr? bie trzonu і zol? dzi lechtaczki u roznych kobiet. Wprawdzie juz uprzednio zwracano uwag? na konieeznose stymulacji lechtaczki w czasie gry milosnej przed stosunkiem, jednak starano si? odpowiedziec tylko na pytanie: dlaczego і kiedy nalczy to czynic? Tymczasem badania wykazaly, ze najwi? ksze znaczenie ma nie tyle zagadnienie zwi^zane z tym „dlaczego і kiedy” stymulowac lechtaczk?, lecz, jak” (tj. w jaki sposob) і, jak dlugo” nalezy to czynic. Nie zaobserwowano nawet dwoch kobiet, ktore uprawialyby masturbacj? tym samym sposobem, aby osit|gnqc orgazm, a wi? c sposob stymulacji odgrywa nieposlednii| roi? w reakcjach seksuainych kobiety. Na ogol kobiety, ktore stymulowaly bezposrednio lechtaczk?, koncentrowaly si? na jej trzonie, a nie na zol? dzi. Informowaly przy tym, ze przy manipulacji skoncentrowa – nej przez dluzszy czas na jednym miejscu lub przy uzydu zbyt duzego nactsku wytwarza si? pewne znieczulenie, ograniezone do danego obszaru stymulacji.

Warto zwrocic uwag? na fakt, ze kobiety dokonujt|ce masturbacji nie koncen­trowaly si? jedynie na iechtaczce, lecz stymulowaly calq. okolic? wzgorka lonowego. Wi? kszosc kobiet wolala unikac zbyt intensywnego pobudzania samej lechtaczki. Stymulacja okolicy wzgorka lonowego stwarzala pobudzenia seksualne, ktore wprawdzie w wolniejszym tempie prowadzily do orgazmu niz bezposredni masaz lechtaczki, lecz za to w pelniejszym stopniu zaspokajaly kobiet? і dawaly jej wi? ksz<| satysfakcj? seksuainq. Manipulacje w okolicy wzgorka pozwalaty rdwnoczesnie unikac bodzeow bdlowych powstaj^cych przy bezposredniej manipulacji lechtaczki* (przy ucisku zbyt duzym lub przez zbyt dlugi okres). Wyplywaji* z tego dwa wazne wnioski praktyezne: po pierwsze — wzgorek lonowy jest obszarem optymalnym dla stymulacji seksualne], ktora wywoluje najsilniejsze reakcje seksualne і odczucia kobiety; po drugie — dawniejsze zalecenia techniczne, nakazujqce m? zczyznie

bezustanng bezposrednig stymulacji lechtaczki, stawialy go Ф niekorzystnym poiozeniu і obnizaly mozliwosc spowodowania najintensywniejszych reakcji seksu – alnych kobiety. Nakazywaly mu one stosowanie techniki stymulacji, ktorej u-. піка wiikszosc kobiet w czasie wlasnych praktyk masturbacyjnych ze wzgl$- du na to, ze nie daje ona najpelniejszej satysfakcji, Przy bezposredniej manipulacji lechtaczkg istnieje bardzo wgska granica mi^dzy stymulacjg (pobudzaniem) a podra – znieniem powodujgcym odczucia negatywne. Jesli zas m? zczyzna trzyma si? scisle. zalecen opartych na dawnych poglgdach, moze to doprowadzic do negatywnych reakcjt seksualnych u kobiety, zamiast do orgazmu. Jesli partnerzy nie prowadzg szczerych rozmow na ten temat, m^zczyzna, widzgc niechitng reakcji kobiety na stosowang przez niego techniki, moze dojsc do falszywego przekonania, ze lechtaczka nie jest dostatecznie wrazliwa na pobudzenia. Wynika z tego, ze dla lepszego dostosowania seksualnego w malzeristwie nalezaloby propagowac zalece – nie, aby kobiety mozliwie wczesnie zapoznaly swojego partnera ze specyfikg sposobu stymulacji. Kobieta zna bowiem najlepiej okolice swoich najsilniejszych stref erogenicznych oraz szybkosc і intensywnosc techniki manipulacyjnej, ktora dostar – cza jej najsilniejszych pobudzen seksualnych. Warto rowniez podkreslic, ze wi? k – szosc kobiet kontynuowala aktywng stymulacji lechtaczki lub wzgorka lonowego w ciggu calego czasu trwania orgazmu. A wi? c і m? zczyzna musi uwzgl? dniac t? teclmik? w celu spowodowania najintensywniejszego orgazmu.

Przy okazji warto zwrocic uwagi, ze badania reakcji seksualnych w czasie masturbacji doprowadzily do stwierdzenia, iz skurcze miisnia macicy, bidgce wynikiem techniki automanipulacyjnej, sg о wiele intensywniejsze і trwajg dluzej niz te, ktore sg wynikiem stosunku. Javert (I960) wykryl zwigzek przyczynowy miidzy orgazmem kobiety w czasie stosunku w I trymestrze cigzy a poronieniem oraz podkreslal waznosc unikania stosunkow w czasie I trymestru сщгу u kobiet, ktore miaty trzy poronienia. Poniewaz skurcze macicy w czasie orgazmu uzyskanego poprzez masturbacji sg siiniejsze niz przy stosunku plciowym, nalezaloby kobietom w tym okresie сщгу zakazywac nie tyiko odbywania stosunkow plciowych, ale rowniez (a wlasciwie przede wszyslkim) uprawiania masturbacji.

Stwierdzenie ponad wszelkg wgtpliwosc silnych skurczow miisnia macicy w czasie orgazmu pozwala na wyjasnienie kiinicznych skarg na „bolesne skurcze” odczuwane w czasie orgazmu przez wiele kobiet, a zwlaszcza wielorodek. Dose ezisto orgazmowe skurcze miisnia macicy powodujg pojawienie sii odczucia bolu u kobiet w okresie pomenopauzalnym, ktory znieksztalca reakcje seksualne kobiety. Ponadto potwierdzono dawniejsze obserwacje Taylora (1949), ze dlugotrwala stymulacja powoduje dlugotrwale bierne przekrwienie miednicy, moggee powodo – wac odczucie bolu і ucisku w przebiegu dlugo utrzymujgcego sii stosunku plciowego.

Wazne praktyezne znaezenie ma dowiedziony fakt, ze orgazm lechtaczkowy І pochwowy majg takg samg wartosc biologi’czng і wywolujg takie same reakcje fizjologiczne. A zatem tu і owdzie stosowane proby „zamiany” orgazmu lechtaczko – wego — jako rzekomo mniej wartosciowego — na pochwowy sg nie tyiko bezcelowe, lecz powodujg uraz psychiczny.

Badania wykazaly, ze pochwa — z flzjologtcznego punktu widzenia — jest nieograniczenie rozciqgliwa. Gdy dochodzi do immissio dose wczesnie, w fazie podniecenia, zanim nast^pi zwilzenie scian pochwy (rozpoczynaj^ce si? w warun – kach prawidlowych w 10-30 sek. po rozpocz? ciu stymulacji) oraz zanim nast^pi mimowolne poszerzenie і rozciqgni? cie pochwy, kobieta moze miec trudnosci z akomodacjjj pochwy do wzwiedzionego czlonka, zwlaszcza gdy jest on duzy. Przy dobrym nastawieniu uczuciowym kobiety do m? zczyzny mimowolne poszerzenie scian pochwy nast? puje szybko, a pelna akomodaeja jest ukonezona zwykle po kilku ruchach czlonka, і to niezaleznie od jego rozmiarow. Przy nie dose pozytywnym nastawieniu uczuciowym kobiety do m? zczyzny lub przy istnieniu oporow psychicz – nych roznego pochodzenia bol powstaj^cy przy prabie wprowadzenia czlonka do pochwy niedostateeznie rozszerzonej moze powodowac zanik pobudzenia seksualne – go і niech? c kobiety do kontynuacji stosunku. Powstaje wtedy wrazenie, ze istnieje anatomiezna dysproporeja wielkosci narz^dow plciowych partnerow. Wrazenie to jest zludne, gdyz u podstaw tej dysproporeji tkwi przewaznie niedobor, ale natury psychicznej.